متاسفانه در چند روز گذشته شاهد کشتار بی رحمانه و حملات وحشیانه بر مردم مظلوم و ستمدیده در غزه فلسطین بودیم و از طرف دیگر شاهد مقاومت رزمندگان حماس و فلسطینی ها بودیم. سر انجام خوشحالیم که متجاوزان بعد از اینکه احساس کردند به اهداف خود که نابودی مقاومت باشد نمی رسند بلکه در باتلاق و تله ای خطرناک نابودی خودش قرار دارند هوشیارانه جان را از معرکه دور کرد و با اعلام آتش بس یک جانبه . سربازان خود را از آتش خشم مقاومت کنار کشیدند . هر چند غزه در این جنگ نابرابر متحمل خسارات بسیار شدند. بعد از 2500 بار بمبارد شدن هوایی و… و تقدیم بیش از 1200 شهید در یک سر زمین کوچک متجاوز را مانند مهره های شطرنج در میدان غزه چرخاند و بدون اینکه چیزی نصیبی اسرائیل شود سر انجام شکست نظامی و شکست سیاسی، شکست اخلاقی، شکست امنیتی و شکست رسانه ای را به اسرائیل چشاند و در نتیجه اسرائیل مجبور شد یکجانبه آتش بس اعلام نماید. این چیزی نیست جز وعده الهی به صابران و پیروزی خون بر شمشیر. کسی در جنگ پیروز است که به خواسته هایش رسیده باشد که اسرائیل به هیچ خواسته خود نرسید. بنابر این می توانیم بگوییم پیروزی از آن مقاومت و مردم فلسطین است. به این وسیله ضمن ابراز خوشحالی از توقف جنایات جنگی، و همدردی با ملت فلسطین یاد شهدای گرامی فلسطینی را گرامی می داریم.
خشونت خانوادگی و تجاوز جنسی
(حمیدالله شریفی)
خانواده به عنوان یک نهاد اساسی جامعه است که کارکردهای متفاوت دارد؛ جامعه پذیری، تربیت، پرورش و رشد همگانی انسان، ارضای نیازهای عاطفی و جنسی و… بخشی از کارکرد آن است. خانواده در جامعه های شرقی از ارج و ارزش خیلی بیشتر نسبت جامعه های غیر شرقی بهرمند است. متأسفانه امروزه این نهاد مقدس از جوانب گوناگون مورد هجمه قرار گرفته است. در این میان در کنار مشکلات صنعتی شدن زندگی و گرفتاریهای فردی که روابط میان فردی را به شدت کاهش می¬دهد. نگرش منفی نسبت به مقام و ارزش زن در برخی جوامع و پست شمردن و درجه دوم دانستن مقام زن علت مهم دیگری است که سلامت زندگی خانوادگی را در معرض تهدید قرار می¬دهد. با تأسف بسیار در گزارش¬های متعدد خبر ناگوار خشونت خانوادگی علیه زنان و دختران و کودکان و حتی تجاوز جنسی به آنان از واقعیت های بسیار ناخوشایندی است که دل هر انسان را به درد می آورد. آخرین خبری که از رسانه ها پخش گردید خبر تجاوز به دختری 14 ساله در یکاولنگ و رفتارهای غیر اخلاقی و غیر انسانی مادر و برادر وی مبنی بر پاره کردن شکم آن دختر و برون کشیدن جنین از شکم وی بود . تقریبا همزمان از رسانه¬ها خبرهای مشابه منتشر شد به گونه ای که بیشترین موارد شکایت از سوى زنان را فرار از منزل و تجاوزات جنسی تشکیل می¬دهد. سیما ثمر رییس کمیسیون مستقل حقوق بشر اظهار داشت که طی سال روان حدود 2558 مورد شکایت از سوی زنان به این کمیسیون رسیده است که بیشترین موارد شکایت را قضایای از قبیل فرار از منزل، خودسوزی، قتل، تجاوز جنسی تشکیل می دهد . در کنارآن خبرتکان دهنده دگر گفته های رئیس دیوان جزای دادگاه عالی است که اعلام کرد: طى سال جارى خورشيدى از ١١٧ دوسيه (پرونده) تجاوز جنسى تشکیل شده است و گفته است که قضاياى تجاوز جنسى در کشور افزايش يافته
خشونت از هر نوع باشد بسیار ناروا، غیر اخلاقی، ضد انسانی و بر خلاف وجدان فردی و تربیت دینی است. اما تجاوز جنسی بخصوص تجاوز جنسی به کودکان، از بدترین رفتارهای خشونت بار غیر قابل توجیهی است که اخیرا در موارد متعدد از رسانه ها منتشر شد که به هر شکل ممکن باید جلوآن گرفته شود. زیرا علاوه بر اینکه عفت عمومی را زیرپا می-گذارد و عمل نابهنجاری اجتماعی است و از نظر دینی به شدت منع شده است در بعد روانی پیامدهای بسیار ناگواری بر روان افرادی دارد که مورد تجاوز قرار می¬گیرد، چنین افرادی علاوه بر این که دنیا را بسیار دنیای وحشتناک و حیوانی صفت می¬بیند احساس پوچی، احساس خودکشی، و… به اختلال¬های شدید روانی مانند اختلال در هیجانی، اختلال اضطرابی، افسردگی، خشم، اختلال شخصیت دچار خواهد شد.
راهکارهای برون رفت از این عمل زشت
1. آموزش همگانی و بالا بردن آگاهی های عمومی در همه ابعاد زندگی بخصوص رشد آگاهی های دینی و تقویت ارزش¬های الهی و اخلاقی.
2. محبت به کودکان و توجه به نیازهای کودکان و نوجوانان و مراقبت های دایمی از آنها.
3. توجه به ارزش¬های خانواده و احترام به ارکان خانواده.
4. توجه به ارزش¬های انسانی زنان و بخصوص توجه به ارزشهای انسانی زن به عنوان انسان
5. از بین بردن نگرش های منفی نسبت به زنان بخصوص از بین بردن این نگرش که زن وسیله رفع نیاز جنسی برای مردان است. و توجه به ارزش و شخصیت زن به عنوان یک انسان نه به عنوان یک وسیله برای رفع نیاز جنسی.
6. مبارزه با این فکر زن مملوک مرد است یا زن در اختیار مرد است
7. در نهایت تصویب قانون محکم برای جلوگیری از سوء استفاده از زنان و کودکان و اجرای صحیح قوانین در برابر مرتکبان جرائم این چنینی.
به امید روزی از جامعه ما همه نوع خشونت بخصوص خشونت جنسی از بین برود.
هنگامی که امام حسین علیه السلام از شهر مدینه برای انقلاب حرکت کرد به برادرش بعد از اقرار به وحدانیت خداوند و رسالت پیامبر اسلام و اعتراف به حقانیت بهشت و جهنم و روز قیامت چین می نویسد « من برای سبکسری، فساد قدرت طلبی و ستم (از شهرم ) خارج نشدم، بلکه برای طلب اصلاح در امت پیامبر خارج شدم و قصد دارم امر به معروف و نهی منکر نمایم و در مسیر سیره و روش جد و پدر بزرگوارم حرکت نمایم.
وقتی می بینیم که اسرائیل با حمایت مصر عربستان و اردن و برخی از کشورهای مسلمان دیگر خلیج فارس به ملت مصر حمله می کنند. و به کشتار مردم محاصره شده غزه یرا به طور وحشتناک اقدام می کنند و مردم بی دفاع و کودکان و زنان را می کشند. این تفکر را به وجود می آورد که رهبران این کشورها برای حفظ قدرت استبدادی خود بسیار وابسته به امریکا و اربابان اسرائیل هستند. به یاد داشته باشیم مسلمانان امت واحده ای هستندکه نیازمند بازسازی هویت خود هستند و اگر تا ملیت ها و اقوام و زبانهای مختلف اندیشه امت سیطره داشته باشد به یقین نه تنها مشکلات ما حل نمی شود بلکه مشکلات درونی بیشتری را خواهیم. امت اسلامی نیازمند به پیام امام حسین علیه السلام هستند پیامی که اندیشه واحد امت اسلام و در بازسازی هویت مسلمانان خواهد داشت. . بی شک کسانی که حسین را دارند در دنیا هم با غزت زندگی می کنند در آخرت رستگار خواهد شد.
والله هي(اسرائيل) الاوهن من بيت العنكبوت
اين روزها كه كشورهاي مسيحي در امنيت كامل،غرق در شادي و سرور و سرگرمي شاد با خانواده هاي شان در كنار هم به شادي ميپردازند و همه جا چراغاني است در اين سمت در بين امت اسلامي غاصبان سر زمين فلسطين، متجاوزين كه با حمايت كشورهاي غربي و مسيحي در قلب آُسيا كشوري به نام اسرائيل ساختند و حمايت شان كردند به كشتار مردم بومي و دولت قانوني حماس كه با رأي اكثر مردم به حكومت رسيد و مخالف طرح سازش با اسرائيل هست را در زير سايه حمايت امريكا و دولتمردان همسود وي به كشتار وحشيانه مردم مسلمان مظلوم كه در تحريم قرار دارند دست مي زنند. امروزها كشورهاي اروپايي و امريكا و هم پيمانان سياسي امريكا در همسويي آشكار به جاي محكوميت ستمگران و ظالمان وحشي اسرائيل ، حماس و مقاومت مشروع را مقصر مي دانند كه چرا از خود دفاع مي كنيد و خاك و كشور عزت تان را در طرح سازش تحويل اسرائيل نمي دهيد.
اروپائيان كه از براي دفع شر يهوديان طرح هاي مختلف را رو ي دست گرفتن و حتي عده اي از اروپائيان كره هاي آدم سوزي براي رهايي از شر يهوديان آماده كردند ولي اين طرح كه يهوديان را در سرزمين مستعمره آن روز انگليس (فلسطين) در اتفاق عملي از آنها حمايت كردند.
من به خانواده ها و مردم و هسته هاي مقاومت شهادت عزيزان شان را تسليت ميگويم به يقين روزي خواهد رسيد كه شاهد فروريختن خانه عنكبوتي كساني خواهيم بود كه با تجاوز به سر زمين ديگران، تحمل زنده بودن آنان را ندارند.
(حميداله شريفي)
چكيده
در اين نوشتار اشاره كوتاه به ويژگيهاي همسر در خانواده سالم، معيارهاي سلامت خانواده با توجه به ابعاد عاطفي، اجتماعي، شناختي، اخلاقي و جنسي مطرح ميگردد. موضوعات مانند نقش محبت، نشاط و شادابي، و تفاوت هاي فردي در بعد عاطفي بهداشت رواني خانواده. در بعداجتماعي سلامت خانواده، ايجاد روابط خانوادگي پايدار، و جامعه پذيري بحث ميشود. در در بخش شناختي نقش پرورش هوش كودكان در سلامت خانواده مطرح ميشود سپس معيارهاي تربيت جنسي، توسعه اقتصادي و توجه به صفات اخلاقي مورد بحث قرار مي گيرد.
مقدمه
زندگي خانوادگي مرد سالارانه همراه با استبداد وخشونت مبتني بر انديشه برتري مردان بر زنان، از يك طرف و فرايندي تغييرات خانوادگي به سوي انواع خانوادههاي جديد برگرفته از مدل زندگي متداول در فرهنگ و جوامع غربي از طرف ديگر، بهداشت رواني خانواده را در معرض تهديد قرار ميدهد. فرد گرايي، انديشههاي مكاتب فمينيستي، افكار اصالت انسان منهاي خدا، و نگرشهاي ليبراليستي همراه با تحولات اجتماعی، صنعتی شدن، شهر نشینی، و يكسان سازي جهاني در قالب فرهنگ واحد، اقتصادي واحد و توسعه ارزشهاي واحد، به فرايند تحولات اجتماعي طوري سرعت مي دهد كه همپاشي نهاد خانواده كمترين بهايي است كه پرداخت ميشود. بدينجهت نهاد خانواده سالم به عنوان اصلي ترين نهاد اجتماعي، با حد اقل كاركردهاي از قبيل يادگيريهاي اساسي و اوليه، تأمين نيازهاي اقتصادي، ارضاي غريزه جنسي، برآرودن نيازهاي عاطفي، توليد مثل، حمايت و مراقبت، جامعه پذيري، انتقالارزشهاي ديني در معرض تهديد است. از طرف ديگر در جامعه مثل افغانستان به اثر جنگهاي چند دهه فقدان ناگهاني يكي از اعضاي اصلي و مشكلات و مصائب كه به دنبال آن مي آيد،دغدغههاي اقتصادي، احساس نا امني، بيكاري، خشونت خانوادگي، توجه نكردن به مهارتهاي زندگي زناشويي و سر درگمي در چگونگي تربيت فرزندان، تعارض ارزشهاي سنتي و جديد و سر درگمي نقش و مسائل بسيار ديگر سبب شده است كه سلامت جامعه كوچك خانواده در معرض آسيب مضاعف قرار گيرد. حال سؤال اين است: خانواده سالم چه ويژگيهاي دارد؟ چگونه ميتوانيم به بهداشت رواني خانواده كمك نماييم؟
پيش از پاسخ دادن به پرسش واژگان كليدي موضوع را بيان مي كنيم.
واژگان کلیدی
خانواده
خانواده نخستين سلول و واحد زندگي اجتماعي و اساسي ترين نهاد جامعه است مركب از يك يا چند زن كه با يك يا چند مرد زندگي ميكنند و ممكن است كودكاني هم داشته باشند. روابط جنسي معيني كه مورد قبول جامعه است و حقوق و تكاليف افراد نسبت به يكديگر از ويژكيهاي خانواده شمرده ميشود.[1]
سلامت
سلامت، «سلامتی» یا برخورداری از سلامت عبارت است از « ضمن نداشتن رنجوری و بیماری برخوردار بودن از آسایش کامل جسمی، ذهنی، و اجتماعی است»[2] بنابر اين، سالم بودن به معناي نبود بيماري ، رنج نبردن، احساس گناه نكردن، كمرو نبودن ، نداشتن افسردگي و يا نداشتن ديگر بيماريهاي جسمي و رواني نيست بلكه سلامتي به معناي داشتن توانمندي اجراي نقش و كاركرد جسمي، عقلي و اجتماعي است.
بهداشت رواني
سازمان جهانی بهداشت، بهداشت روانی را چنین تعریف می کند: «بهداشت روانی در درون مفهوم کلی بهداشت جای می گیرد و بهداشت یعنی توانایی کامل برای ایفای نقشهای اجتماعی، روانی، و جسمی؛ بهداشت تنها نبود بیماری یا عقب ماندگی نیست.»[3]
ويژگي خانواده سالم
خانواده سالم ويژگيهاي بسيار دارد و ميتوانيم از منظر ديدگاههاي مختلف بررسي كرد و بطور اجمال نمونه خانواده سالم، خانوادهي است كه ضمن داشتن سلامت رواني، جسمي، در ايفاي نقش هاي اصلي موفق باشد.
زيربناي بهداشت خانواده
در بهداشت رواني خانواده، انتخاب همسر به عنوان زيرساخت خانواده سالم توجه ميشود.
انتخاب همسر
در انتخاب همسر چه از ناحيه پسر و چه از ناحيه دختر توجه به ويژگيهاي خانوادگي، از نظر سلامت جسمي سلامت اخلاقي و ديني، سلامت رواني، تربيت خانوادگي، و سلامت شخصيتي، ضروري است. بسيار از صفات جسمي مانند شكل ظاهري و صفات شخصيتي مثل شجاعت صفات ذهني مثل داشتن ميزان از بهرهي هوشي ارتباط با وراثت دارد[4]
براي داشتن خانواده سالم در كنار توجه به عوامل محيطي و تربيت عوامل ارثي نقش اساسي دارد به همين دليل حضرت علي (ع) كه به دنبال همسري بود كه فرزند شجاع به دنيا بياورد و پيش از اينكه با فاطمه بني اسد ازدواج نمايد از برادرش كه نسب شناس بود در باره ازدواج تقاضاي مشورت نمود و ايشان فاطمه اسدي را به دليل شجاعت خانوادگي ايشان پيشنهاد نمود و حضرت علي (ع) پذيرفت. بنابر اين زير بناي تشكيل يك خانواده سالم داشتن همسر سالم است. ازدواجهاي اجباري و مصلحتي آسيب زا ترين پديده در بهداشت رواني خانواده است.
ملاك عاطفي سلامت خانواده
1. محبت
انسان در كنار نيازهاي اساسي بدن مثل نياز به آب، هوا، غذا، مسكن، نيازهاي رواني و عاطفي و ايمني جويي نيز دارد، يكي از اين نيازها نياز به مهر و محبت است بطوري كه عوامل اساسي تشكيل خانواده برآوردن نياز مهرجويي و مهر ورزي است، از طرف ديگر مودت و محبت عامل بقاء، استحكام و دوام خانواده شمرده ميشود بطوري در قرآن كريم به صراحت به اين توجه مي دهد : «وَمِنْ آيَاتِهِ أَنْ خَلَقَ لَكُمْ مِنْ أَنْفُسِكُمْ أَزْوَاجاً لِتَسْكُنُوا إِلَيْهَا وَجَعَلَ بَيْنَكُمْ مَوَدَّةً وَرَحْمَةً إِنَّ فِي ذَلِكَ لَآياتٍ لِقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ»[5] از نشانههاي قدرت اوست كه برايتان از جنس خودتان همسراني آفريد تا به ايشان آرامش يابيد و ميان شما دوستي و مهرباني نهاد در اين عبرتهايي است براي مردمي كه تفكر ميكنند.
يكي از دلائل كه زن و مرد به سمت همديگر جذب ميشود اين است كه ميخواهند كمبود و نيازشان را برآورند و بدينوسيله به كمال برسند[6]. نياز طبيعي محبت فرد اگر به وسيله محبت هاي همسر برآورده نشود چه بسا فرد دچارپيامدهاي ناگواري مثل عقده رواني، اختلال شخصيت، و احساس كم بيني و كم ارزشي و دوست داشته نشدن مواجه شود.
محبت كردن در ضمن اينكه هزينه جانبي و عوارضي منفي ندارد در استحكام خانواده، برآرودن نياز به صميميت، و پيوند جويي را هم برآورده ميكند. و بدينوسيله خانواده ميتواند راهكار معقول خروج از تنهايي را تجربه كند، راه ميانبر براي ايجاد ارتباط با دوام، پيدا نمايد و در نتيجه بر احساس تنهايي و انزوا خاتمه دهد.
اولين راهكار ايجاد فضاي عاطفي و صميمانه اين است كه ابتدا نگرشهاي خود را نسبت به ديگران به نگرش مثبت تبديل نماييم، دل آزردگيها را به وسعت انديشه هاي سبزمان راه ندهيم و اگر قبلا در حياط خلوت وجودي ما نفوذ كرده است را برون كنيم.
محبت و فرزندان
وقتي فرزندي به دنيا ميآيد ساعات اوليه تماس نوزاد با مادر بسيار حياتي است به گونه اي موجب وزن بيشتر، گريه كمتر و لبخندهاي زيادتر را فراهم ميكند حتي نوزاد نيز از تحريكات فيزيكي حاصل از بازي پدر لذت ميبرد. اشخاصي كه در خردسالي و كودكي از محبتهاي خانوادگي محروم ميمانند به شدت احساس رنج ميكنند. تحقيقات در 49 فرهنگ ابتدايي متفاوت و روي زندانيان انجام گرفته اين نتيجه را داده است كه محروميت از تماسها و نوازشهاي بدني عامل بنيادي در رشد بيگانگي عاطفي، روان پريشي،تجاوز، پرخاشگري و حتي سوء استفاده از مواد مخدر و الكل است. بنابر اين والدين با دريغ كردن نوازشهاي جسمي از كودكان، فرزنداني را به اجتماع تحويل ميدهند كه در ايجاد رابطه با ديگران ناتوان ميمانند و حتي براي انجام دادن رفتارهاي خشن و جنايت آميز آمادگي نشان ميدهند. نبود عشق و محبت در طول اولين سالهاي زندگي و در دراز مدت آثار منفي دارد.[7]
اگر در زندگي به دليل فرصت نداشتن والدين و گرفتاريهاي دوران جنگ، يا فقدان مهارت والدين يا فقدان يكي از آنها يكي ازما از محبت هاي والدين محروم بوديم در باره آنها صحبت كنيم، يك ديگر را درك كنيم و اگر كوچ داريم با بغل گرفتن، گرم پذيرفتن، و دوست داشتن فرزندان خود را از محبت سيراب نماييم، بدين طريق كودكان با اعتماد، سازگار و با محبت و برخوردار از بهداشت رواني كامل تحويل جامعه خواهيم داد.
2. نشاط و شادابي در خانواده
نشاط و شادابي در زندگي خانوادگي هيجان مثبت مي آفريند و همواره اميد، توانمندي، اعتماد به نفس و عزت نفس را افزايش ميدهد، افراد جوان خانواده به دليل نيروي شگرف جواني بيشتر پرهيجان، شاد و پر انرژي هستند اما شادي اختصاص به افراد جوان و نوجوان ندارد همه اعضا و حتي كهن سالان از طريق معني بخشي به زندگي از يكطرف، و ديدن شكوفه هاي عمر و ثمرات زندگي احساس خوشايند لذت و احساس رضايتمندي و شادابي داشته باشند. همواره به ياد داشته باشيم كه در هر موقعيتي بهانه براي شاد بودن و رضايت از زندگي وجود دارد.
احساس نشاط و شادابي علاوه بر اينكه انرژي حركت به سمت هدف را به انسان ميدهد از بروز احساس پوچي، احساس منفي مثل افسردگي و اضطراب ترس، خشم، نفرت، و غم را از بين ميبرد. بدين جهت روان شناسان معتقدند كه رویدادهای شادی آور آثار خوشایند را شامل می شوند مانند موفقیت در یک کار، جلب احترام، مورد محبت و لطف قرار گرفتن، تجربه کردن احساس های لذت بخش. روشن است كه احساس خوشايند در خانواده توان نسان را در مقابل گرفتاريها و مشكلات و حوادث غير مترقبه زندگي افزايش ميدهد به عبارت ديگر آثار شادی احساس علاقه و معاشرتی بودن، کمک به تعامل اجتماعی بهتر، خوشبینی و احساس مثبت کردن را افزایش می دهد و تجربیات زندگی ناکامی، ناامیدی، و عاطفه منفی را متعادل می سازد. احساس شادی کمک می کند که حتی در مقابل وقایع ناراحت کننده سلامت روانی خود را حفظ کنیم. و راهی برای خنثی کردن تأثیرات غم انگیز هیجانهای ناخوشایند زندگی است، مثل زمانی که والدین برای آرام کردن کودک ناراحت، آواز می خوانند یا شکلک در می آورند[8]. بنابر اين در خانواده هاي معمولي و مسلمان هميشه عوامل به وجود آورنده احساس نشاط و شادابي وجود دارد، عوامل به وجود آورنده نشاط و شادابي عبارت است از معني داشتن زندگي، نگرش هاي مثبت توانمندي جسمي، توانمندي ذهني و رواني.
3. توجه به تفاوتهاي فردي و جنسيتي
هرچند انسانها در گوهر هستي مشتركند ولي استعدادها و توانمندي و دارايي هاي شخصي هر كس و همينطور شيوه تربيتي افراد متفاوت است.تفاوتهاي فردي افراد سبب ميشود كه انسانها در سلايق،خواسته ها، انتظارات، و عملكرد بسيارگوناگون ظاهر شود. از طرف ديگر توانمنديهاي مختلف افراد و محدوديت هاي آنان ممكن است انتظارات و خواسته هاي طرف ديگر را نتواند به نحو شايسته برآورده نمايد در نتيجه ممكن است سبب بروز ناسازگاري و نابهنجاريهاي در بين اعضاي خانواده شود. بدينجهت لازم است به تفاوتهاي فردي، تفاوت هاي جنسيتي شرايط تربيتي توجه شود، و انتظارات به حد معقول و مناسب سامان يابد.
ادامه دارد.
[1] تقوي نعمت الله،جامعه شناسي خانواده، تهران، دانشگاه پيام نور.1382ص 8.
[2] لطف آبادی، حسین. روانشناسی رشد2.تهران. 1384.سمت. ص 246.
[3] گنجی حمزه. بهداشت روانی.1384.چاپ ششم.تهران. ارسباران. ص 10.
[4] شولتز دوآن، نظريه شخصيت، يوسف كريمي و ديگران، تهران، ارسباران، 1384ص 301.ميلاني فر بهروز،روان شناسي كودكان و نوجوانان استثنايي، تهران، قومس، 1384.ص 30.
[5] روم/ 21.
[6] طباطبايي محمد، ترجمه تفسير الميزان، ج 16 ص 248 – 250.
[7] بهداشت روانی.1385. نشر ارسباران.چاپ هفتم. حمزه گنجی ص 144- 145.
[8] مارشال ريو بهداشت رواني، ص 234.
چند مهارت حل اختلاف خانوادگي
نويسنده:حميدالله شريفي
باوجود همدلي، همفكري، يگانگي و فضاي مهر و محبت در خانواده، گاهي اختلاف میان دو نفر كه باهم زندگی می کنند امر خيلي غير عادي نيست چون طرز فکر افراد در برخي موارد باهم متفاوت خواهد بود. براي نزديك نمودن سطح ديدگاه برخي مهارت هاي ساده وجود دارد كه توجه به آنها ميتواند گلهاي گلستان زندگي هميشه شكوفا باشد و رنگ كدورتها از سفره زندگي قشنگ زوجها براي هميشه از بين برود. اين روشها عبارتند از:
مهارت شناخت همسر
به دليل ويژگيهاي خاص دوره جواني، از جمله جاذبه هاي طبيعي، نياز داشتن به همديگر، و ارضاي غرايز جنسي، عاطفي و هيجاني؛ پيوند عاشقانه بين دختر و پسر به آساني شكل ميگيرد، عشق سبب ميشود كه زوجين ايثارگرانه نسبت به همديگر قدم به پيش بگذارد.اما نكته مهم اين است كه كوتاه كردن مسير شكل گيري عشق و سرعت شكل گيري آن، موجب ميشود كه برخي مسائل مهم ناديده گرفته شود به همين دليل در جامعه شاهد اختلافات عاشقاني هستيم كه تا ديروز براي همديگر فدا ميشدند و امروز سايه همديگر را با تير خلاص ميزنند، و بدين ترتيب خانواده نوپا را تا مرز خطر از همپاشيدگي سوق ميدهند، بدين جهت دقت كنيم كه پيش از انتخاب نمودن و عاشق شدن، گزينه مورد نظر را خوب بشناسيم بعد تيك مثبت بزنيم، اگر گزينه مورد نظر ويژگيهاي چون هم شأن بودن، اصالت خانوادگي، تدين و تعهد اخلاقي، مسئوليت پذيري، و بلوغ عقلي، اجتماعي و شناختي را ندارد گزينش نكنيم. بنابر اين براي اينكه در مراحل بعدي دچار اختلاف شديد نشويم ضروري است درانتخاب شريك زندگي دقت نماييم.
مهارت هاي ارتباطي را بياموزيم.
چگونه با همسر و فرزندان خود ارتباط برقرار میکنیم؟ به لحن صدا ، نوع کلمات و رفتار خودمان در موقع برقراری ارتباط با آنها دقت کردهایم؟ حرف مثبت، سخن زيبا، ديدن ويژگيهاي خوب همسر و توصيف آنان در شكل گيري شخصيت و اعتماد به نفس خانواده و استحكام آن بسيار مؤثر است. شايد برخي از ما عادت كرده است كه در برابر صفات و رفتارهاي عالي ديگران با حالت بي اعتنايي و يا سكوت، ناديده مي انگاريم در حالي توجه نداريم كه بي توجهي به خوبيها اولا سبب كم ارزش دانستن آن تلقي خواهد شد و ثانيا موجب خودپنداره منفي در افراد ميشود. در حالت عادي مي توانيم به جاي ديدن ضعفها، قوتها و تواناييها را ببينيم. و در زماني ناراحت و عصباني هستيم با آرامش سخن گفتن، و كلمات را سنجيده بيان كردن، هرچند سخت است اما براي زندگي بهتر به اين دو مهارت نياز داريم. و با تمرين قابل اعمال است.
مهارت احترام گذاشتن به همديگر
مچ شدن خودماني بودن به معناي توجه نكردن به حرمت و شخصيت نيست بلكه به معناي احترام كردن متقابل به همديگر است. در سايه زندگي مشترك، شناخت عميق تري پيدا ميكنيم و نوع نگاه صميمانه تري نسبت به همسر و فرزندان شكل ميگيرد. در اين موقعيتها با حفظ احترام متقابل مهارتي را به كار ميگيريم كه در مسير حل مشكلات كمك خواهد نمود. احترام گذاشتن به افراد خانواده در واقع مخالف تحقير نمودن و توهين كردن است، توهين و تحقير كردن بدترين سمي است كه ستون فقرات استحكام خانواده را شكننده ميكند.
مهارت مسئولیت پذیري
چقدر به مسئوليتهاي مان به عنوان همسر، پدر، مادر آگاهي داريم؟ آيا مسئوليت يك پدر تنها تأمين نيازهاي جسمي فرزندان است؟ آيا مسئوليت همسر تنها تهيه وسائل آسايش بدني خانواده است؟ آيا وظيفه مادر تنها مراقبت، نگهداري و تغذيه اطفال است؟ به نظر ميرسد بطور كلي علاوه بر اينكه تأمين نيازهاي جسماني خانواده، وظيفه زوجين است، تربيت كودكان، تأمين نيازهاي رواني، عاطفي،شناختي، اجتماعي، هنري، اخلاقي، و ديني هم از وظايف خانواده است.بنابر اين به میزانی که در زندگی مشترک از مسولیتهای خود شانه خالی میکنیم فاصلهها بيشتر ميشود و اختلافات بین فردی افزوده ميگردد.
رو راست بودن
تطبيق گفتار و كردار، و همخواني انديشه و عمل در ضمن اينكه نشان دهنده صداقت فرد يكرنگي فرد را نشان ميدهد زندگي را پايدار ميكند، اعتماد افراد را نسبت به همديگر افزايش ميدهد، مجالي بروز دروغگويي را از بين ميبرد و در نهايت بیاعتمادی ، سوءظن دو رويي و نفاق از و اختلاف از درون خانه زدوده خواهد شد.
فكر قهر كردن را از خود دور كنيم
ضرب المثل است كه تا تلخي نباشد قدر شيريني را نميدانيم اما سعی کنیم تلخي قهر را نچشيم،چون اولين دلگيري و قهر در زندگي، مسلما شروع قهر است اما تضميني وجود ندارد كه آخرين قهر هم باشد. قهر کردن به معناي قطع ارتباط موقتي است اما هيچ پشتوانه منطقي وجود ندارد كه اين قطع ارتباط، «موقتي باشد»، ميگويند كوه از اولين سنگ ريزه ها تشكيل ميشود، بنابر اين سزاوار نيست كه با قهر كردن اولين ريزه سنگ تخريب را به شيشه همدلي بزنيم. به جاي قهركردن تلاش كنيم راهی برای استحكام ارتباط پيدا كنيم.
پس با انتخاب شريك زندگي مناسب، داشتن مهارت ارتباطي، احترام گذاشتن به همديگر، مسئوليت پذيري، صداقت داشتن، و قهرنكردن مي توانيم زندگي آرام، بانشاط و شادابي را در خانه تجربه كنيم.
به بلاگ.اِی اف خوش آمدید. این اولین نوشته شما است که میتوانید ویرایش و یا پاکش کنید، و وبلاگ نویسی را شروع کنید.
دیدگاههای جدید